Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa Değişikliği Gerekçeli Kararı

Yüksek Mahkeme, 5982 sayılı Anayasa değişikliği kanununa ilişkin 7 Temmuz 2010 tarihli kararının gerekçesini Resmî Gazete'de yayımladı.

Anayasa Mahkemesi, CHP'nin açtığı iptal davasında kanunu yalnızca şekil yönünden inceledi. Gerekçeli kararda, değişiklik teklifinin aslında bir Bakanlar Kurulu tasarısı gibi hazırlandığı iddiası yetkisizlik nedeniyle reddedildi. Mahkeme, anayasa değişikliği teklifinin milletvekilleri tarafından verilebileceğini hatırlatarak, Başbakan ve bakanların milletvekili sıfatıyla teklife imza atmasının metni tasarıya dönüştürmeyeceğini belirtti.

Kararda, teklifte Meclis üye tamsayısının üçte biri oranında imza bulunup bulunmadığının denetlenebileceği; ancak yeterli imza varsa bu imzaların hangi saikle atıldığının incelenmesinin Mahkeme'nin yetkisi dışında kaldığı vurgulandı. Anayasa Komisyonu aşamasında Anayasa'ya aykırı işlem yapıldığı iddiası da yersiz bulundu; komisyon aşamasındaki işlemlerin şekil denetiminin kapsamına girmediği kaydedildi.

Oylama usulü ve iptal edilen ibareler

Mahkeme, kanunun Genel Kurul'da ivedilikle görüşülmediğini ve her maddenin ayrı ayrı gizli oyla kabul edildiğini tespit ederek bu yöndeki itirazları da reddetti. Buna karşılık, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile Anayasa Mahkemesi'ne üye seçimine ilişkin iki hükümde yer alan, her seçmenin yalnızca bir aday için oy kullanmasını öngören ibareleri, Anayasa'nın değiştirilemez maddelerinden sayılan hukuk devleti ilkesi ve yargı bağımsızlığıyla bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal etti. Bu iptal, paketin kalan bölümünün 12 Eylül 2010'da halk oylamasına sunulmasını engellemedi.

Karar, Anayasa Mahkemesi'nin anayasa değişikliklerini "şekil" denetimi adı altında esastan inceleyip inceleyemeyeceği tartışmasını da canlı tuttu. Çoğunluk görüşü, 148. maddedeki sınırlamanın yalnızca teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilik yasağını kapsadığını, değiştirilemez maddelere aykırılık iddiasının ise bu çerçevede değerlendirilebileceğini savunuyor. Karşı oy yazılarında bu yaklaşımın Mahkeme'nin yetkisini genişlettiği ileri sürüldü. Gerekçeli kararın tam metni Anayasa Mahkemesi sitesinde yer alıyor.